Genç Hegel

Genç Hegel nihayet Türkçede de yayınlandı. Böylelikle 20. yüzyılın bir felsefe klasiği Doğan Barış Kılınç’ın yoğun emeği ve ısrarlı çabası sonucu Türkçeye kazandırılmış oluyor. Genç Hegel, Hegelci felsefenin alımlanma tarihi bakımından en önemli eserlerden birisi. Geçen yüzyılın ikinci yarısında özgürlükçü filozof olarak Hegel’e akılla bakmanın yolunu yeniden döşeyen muazzam bir çalışma. Bugüne kadar Hegel’in gençlik dönemine ve Tinin Fenomenolojisi’ne dair yazılmış en iyi eserlerden. Lukács’ın 1948 yılında, yazıldıktan ancak 10 yıl sonra yayınlanabilen bu klasiği, hem felsefe yapma tarzı bakımından hem de Hegelci felsefenin alımlanma tarihi açısından herkesin bir seçim yapmak zorunda olduğu yol çatında bir yön gösterici.

Lukács, Genç Hegel’i felsefede “irrasyonalizmin ‘klasik’ dönemine karşı olumlu karşı resim” olarak tanımlıyor. Bu dönemin eleştirisini Lukács, Genç Hegel’den dört yıl sonra 1952 yılında yayınlanan Aklın Yıkımı adlı eserinde ortaya koymuştur. Öyleyse Genç Hegel, Lukács’ın diğer klasiği olan Aklın Yıkımı’nın pozitif tamamlayıcısı olarak alınmalıdır.

Genç Hegel, Lukács’ın kendi felsefesinin gelişimi açısından da son derece önemli. Eser, elbette Alman felsefi gericiliğinin Hegelci felsefeyi ele geçirme çabasına karşı yazılmıştır; köhnemiş feodal mülkiyetçiliğe karşı Büyük Fransız Devrimi’ni desteklemiş olan Hegel, akıl ve özgürlük filozofu olarak savunulmuştur. Bunu yaparken elbette Hegel’e karşı, yabancılaşma problemi bağlamında olduğu gibi, gerektiğinde ilkesel eleştiriler yöneltmekten de geri kalmamış olsa da Lukács, Tarih ve Sınıf Bilinci’nde başlatmış olduğu Hegel’i Marx’ın felsefi kaynağı olarak ortaya koyma girişimini Genç Hegel ile çok daha sistematik olarak sürdürmektedir. Fakat Lukács için bu eseri, aynı zamanda onun uzun zamandan beri sürdürdüğü eski irrasyonel felsefi vicdanıyla hesaplaşmasına sağlam bir temel kazandırmak anlamına da gelmektedir. Aklın Yıkımı’nda ortaya koyduğu irrasyonalizmin ilkesel eleştirisi şimdi artık bu sağlam zemin üzerinde yapılabilirdi.

Lukács’ın bu iki eseri beraber onun çerçevelemeyi çok arzuladığı estetiğe dair çalışmasını mümkün kılmıştır. Toplumsal Varlığın Ontolojisi, bize ciltler dolusu fragman olarak kalan estetiğe dair devasa çalışmanın temelini oluşturur. Fakat şimdi artık ufukta etik de belirmiştir. Ontoloji etiğe giriş olarak düşünülmüştür. İçeriğinde ve ereğinde etik olmayan estetik, “güzelin felsefesi” olamamaktadır. Genç Hegel, insanlığın özgür yeniden kuruluşunu arzulayan herkesin bu mirası edinmek için başlayacağı felsefi yerdir.

Doğan Göçmen