Türkiye Komünist Partisi Kurucularından Süleyman Nuri: Hayatı ve Hatıraları

1920’de Bakü’de Türkiye Komünist Partisi kurucularından olan Süleyman Nuri’nin hayatı ve hatıraları birçok bakımdan ilginçtir. Mustafa Suphi ve arkadaşlarının TKP merkezini Türkiye’ye taşıma kararına karşı çıkan tek MK üyesi olan Süleyman Nuri’nin 1930’ların sonlarına dek yaşadıkları Hatıralar’da kaleme dökülmüştür.

Bu derlemede Süleyman Nuri’nin kaleme aldığı Hatıralar’ın yanı sıra Rusya Devlet Siyasi-Sosyal Tarih Arşivi’nde (RGASPİ) bulunan şahsi dosyası, Süleyman Nuri’nin daha sonra kaleme alacağını belirttiği döneme ilişkin çok özel belgelere de ulaşan değerli hocamız Ali Birinci’nin “Bolşevik Süleyman’ın Serencâmına Zeyl” makalesi ve Ahmet Kardam’ın bu kitabın önemine ilişkin kaleme aldığı değerlendirme yazısı yer alıyor. Ayrıca Süleyman Nuri’nin Kasım 1920’de Abid Alimov ile yazdığı bir rapor ve 1921 sonlarında kaleme aldığı bir takririyle 1960’lı yıllarda Hatıralar’da sözü geçen Adil ve Cemile Nevşirvanova ile mektuplaşmalarından ulaşabildiklerimizi yayımlıyoruz. Kitabın sonunda Süleyman Nuri’nin kızı Svetlana Nuri-Şen’in bağışladığı bir fotoğraf albümü de bulunuyor.

O dönem Türkiye Komünist Partisi yöneticilerden bir başkasının bu çapta hatıratı yoktur.