Bellek ve Labirent: Burhan Sönmez’de Trajik Görünü ve Yazı

Bir adam Boğaz Köprüsü’nün korkuluklarından boşluğa bırakır kendini; uyandığında adı, yüzü ve geçmişi silinmiştir. Geriye bir beden kalır, bir de o bedenin çevresinde yeniden kurulmayı bekleyen koca bir dünya. Burhan Sönmez’in anlatısı bu sıfır noktasından başlar. Ahmet Bozkurt’un Bellek ve Labirent’i ise tam orada duran soruyu üstlenir: Geçmişinden koparılan insan, hâlâ kendisi midir?

Bir labirent her şeyden önce bir imajdır; ama imajların en tuhafı, çünkü ona bakılmaz, onda yürünür. Daire seyredilir, labirent katedilir ve katetme bir bakış meselesi olmaktan çıkıp bedenin bir duygulanışına dönüşür. Ahmet Bozkurt bu kitapta labirenti mekânsal bir imge olmaktan çıkarıp zamansal bir biçim olarak yeniden düşünüyor. Umberto Eco’nun saydığı geleneksel, modern ve postmodern üç labirent tipine dördüncüsünü ekliyor: Mekânsal bir yapıdan değil, çökmüş bir bellekten doğan, öznenin kendisiyle örtüşen labirent.

Modern dünyada trajik kahraman çıkışı boşuna arar; çünkü aradığı şey bir kapıdan önce, yitirilmiş bir zamandır. Zamanın dışına düşen için her yer labirente dönüşür. Bellek ve Labirent belleği bir arşiv gibi düşünmenin konforunu elimizden alıyor. Bellek kaybolduğunda labirent doğar; yazı ise çıkışı göstermek yerine çıkışın imkânsızlığının kaydını tutar. Proust’tan Benjamin’e, Kafka’dan Borges’e, Eco’dan Blanchot’ya, Bergson’dan Sartre ve Derrida’ya uzanan bir güzergâhta firari yazının, trajik görünün, varlık fazlalığının izini süren bu eleştirel yapıt, Burhan Sönmez anlatısının trajik çevrimini, sessizlikte yatan varlık paradoksunu ve çıkışsızlığın bir varoluş kipine dönüşmesini arayüzler aracılığıyla çözümlüyor.