MAVİ YAKALI EMPERYALİZM

Amerikan sendika hareketi, 20. yüzyıl boyunca emekçilerin çeşitli haklar kazanmasını, ücretlerin yükselmesini sağlayan bir güç oldu. Ama aynı hareket, nasıl oldu da CIA ile iç içe geçerek dünyanın farklı coğrafyalarında hükümetleri devirmeye, sendikaları bölmeye ve işçi hareketlerini denetim altına almaya hizmet etti?

Jeff Schuhrke, bu çalışmada Amerikan sendikacılığının görünmeyen yüzünü açığa çıkarıyor. Amerikan sendika yöneticileri, Soğuk Savaş boyunca Amerikan emperyalizminin dünya çapındaki çıkarları doğrultusunda hareket etti. Grevler örgütlendi, fonlar dağıtıldı, rakip sendikalar kuruldu, “eğitim programları”yla “hür sendikacılık” hareketine kadro devşirildi. Bu süreçte sendikalar, emek mücadelesinin araçları olmaktan çıkıp, doğrudan ya da dolaylı biçimde istihbarat operasyonlarının ve dış müdahalelerin bir parçası haline geldi. Bu kitap, işte bu dönüşümün izini sürüyor; aynı zamanda 20. yüzyıl Amerikan sendika hareketinin çelişkilerle dolu tarihini de gözler önüne seriyor.

Kitap, bu karanlık ilişkinin Türkiye’de de somut karşılıkları olduğunu da gösteriyor. Yazarın Türkçe basım için kaleme aldığı önsözde aktardığı gibi, 1960’larda Türk-İş üst yönetimi ile Amerikan sendikacılığı arasındaki ilişkiler, USAID başta olmak üzere çeşitli uluslararası destek mekanizmaları ve sendikal ağlar üzerinden şekillendi.

Mavi Yakalı Emperyalizm, bu çarpıcı tarihi ortaya koymakla kalmıyor; işçi hareketini kendi geçmişiyle yüzleşmeye de çağırıyor. Sendikaların sahip olduğu gücün, işçilerin kurtuluşu için mi yoksa emperyalist düzenin devamı için mi kullanılacağı sorusu bugün de yakıcılığını koruyor. Bu nedenle kitap, emek mücadelesinin yalnızca ulusal sınırlar içinde kavranamayacağını vurguluyor; gerçek bir uluslararası dayanışmanın ise ancak bu karanlık mirasla açık bir hesaplaşma üzerinden kurulabileceğini savunuyor.